Marokko - Mohammed Abd el-Krim Khattabi
De vergeefse strijd van de Berber Riffijnen
|
|
 |
MAROKKO - HISTORISCHE FIGUREN
MOHAMMED ABDELKRIM EL KHATTABI |
 |
 De Franse en Spaanse bezetters van huidig Marokko kregen in 1921 af te rekenen met de Rif Berbers. Deze zogeheten Riffijnen (Riffiyin) stichtten de 'Confederale Republiek van de Stammen van de Rif' die tot 1926 stand zouden houden.
De aan felle erosie onderhevige Rif ligt naast de Middellandse Zeekust van Marokko en maakt deel uit van de 'Betische Cordillera'. Die ligt ook gedeeltelijk in Spanje met de Sierra Nevada. De hoogste top langs de kust is de Jebel Musa die tot 851 meter reikt.
Samen met de rots van Gibraltar vormde hij voor de zeevaarders uit de oudheid de 'Zuilen van Hercules'.
Het Marokkaanse bestuur was berucht door zijn corruptie toen in 1882 Mohammed Abdelkrim El Khattabi (in het Arabisch 'Abd al-Karim') in Ajdir bij Al Hoceima geboren werd. Dat falend beleid leidde tot verzet en ongenoegen en verdeelde het protectoraat in twee anderen delen, dan het Franse en het Spaanse.
Men gewaagde van 'Blaad El Makhzan', wat het land van de overheid betekent, en 'Blaad Es Ssiba', wat het land van de niet-organisatie betekent, waarin de meeste Imazighen (Berbers) leefden. In de volksmond had men het sarcastisch over 'Het land van de overheid' en 'Het land van de leeuwen'.
De vader van el-Khattabi was een 'cadi', een islamitisch geleerde en rechter-stamleider van de Aït Ouriaghel (Urriagli), Hij liet zijn zoon na het religieus onderricht inschrijven aan de Quaraouiyine universiteit van Fès voor de studie van islamitische en Arabische wetenschappen. Nadien deed hij er nog een opleiding rechten bij aan een Spaanse universiteit. Daar volgde hij eveneens les in militaire technologie.
Tussen 1908 en 1915 werkte Abd el-Krim als journalist voor het Spaanse tijdschrift 'El Telegrama del Rif'. Abd el-Krim zou het tot hoofdrechter schoppen in Melilla dat, net als Ceuta, nog altijd een Spaanse enclave gebleven is. Hij onderwees er eveneens Riffijns-Berber en Arabisch.
Zijn vader onderhield goede contacten met Duitse bedrijven, zoals Mannesman, en lichtte zijn zoon in over de rijke minerale ondergrond van de Rif. Vader en zoon waren ervan overtuigd dat de Spanjaarden op die rijkdom uit waren en zegden dat openlijk. Zij moesten vluchten om uit de gevangenis te blijven.
 In 1919 keerde Abd el-Krim terug om samen met zijn broer Mahmed een verzet te organiseren dat moest leiden tot een onafhankelijke Rif republiek. Zijn vader zou sterven door het eten van vergiftigde eieren die hem door een jonge kerel waren gegeven op verzoek van de Spanjaarden.
Toen de Spaanse troepen in 1921 jacht maaakten op een lokale roversbende liet Abd el-Krim aan generaal Manuel Fernández Silvestre melden, dat hij moest wegblijven uit het nog niet door Spanje bezette gebied voorbij de rivier. De militair nam dit niet ernstig, maar zijn kamp op de bergflanken van de Dhar Obaran werd al snel door 1500 Riffijnen omsingeld en 179 Spanjaarden sneuvelden.
Enkele dagen later rukte hij op met 18.000 soldaten. De Slag bij Anoual, op 120 kilometer van Melilla, was na twee dagen beslecht in het voordeel van 3.000 Riffijnen, die benevens 20.000 wapens, enkele honderden kanonnen en mitrailleuses, munitie en transportmateriaal konden buit maken. Tot het veroverde oorlogsmateriaal behoorden zelfs 2 vliegtuigen.
De slag had Spanje bovendien 14.000 soldaten gekost plus 1.100 gevangenen en vele vermisten. Die overwinning leverde hem onder de Riffijnen de bijnaam 'Moessagh' op, de 'Veroveraar'. In 1922 proclameerde Abd el-Krim de onafhankelijke republiek.
Zij werd het eerste internationaal succes van de strijd tegen het kolonialisme. Een Brits politicus zei toen zelfs dat "Anoual het einde betekende van de kolonialistische periode'. De Vietnamese vrijheidsstrijders, de Vietminh en Vietcong, zouden nadien een aantal guerrillatactieken van Abd- el-Krim overnemen om eerst de Fransen te verjagen en vervolgens te zegevieren in de Amerikaanse Oorlog.
Abd el-Krim vroeg sultan Moulay Youssef, vader van de latere koning Mohammed V, vergeefs om steun. Ook zijn oproep via het Engelse blad 'The Times' bleef zonder gevolg en hij verkeeg evenmin hulp uit de Arabische landen.
 Hubert Lyautey, de resident-generaal van Frankrijk, die het andere protectoraat beheerde, hield zich tot dan afzijdig. Hij veranderde zijn mening toen de Europese grootmachten voor andere revoltes begonnen te vrezen en liet zijn troepen samen met de Spanjaarden strijden.
De Algerijnse kolonie bleef neutraal in het conflict en weigerde elke hulp omdat het tegen de beginselen van de islam was om Abd el-Krim te bestrijden. De Fransen wisten wel Marokkaanse huurlingen te ronselen om het Vreemdelingenlegioen bij te staan.
 In 1925 landde Philippe Pétain met 200.000 manschappen, terwijl de Spaanse generaal en dictator Miguel Primo de Rivera y Orbaneja persoonlijk de Spaanse troepen kwam leiden. De rebellen kregen af te rekenen met niet minder dan 450.000 goed bewapende tegenstanders, die bovendien gretig gebruik maakten van in Duitsland geproduceerd mosterdgas. Toch zou de strijd nog ruim één jaar duren.
Abd el-Krim gaf zich in 1925 noodgedwongen als krijgsgevangene over, maar de koloniale troepen bleven het gebied verder vernietigen. In die periode vielen, mede door het gifgas, vermoedelijk 150.000 burgerdoden.
Abd el-Krim werd in 1926 verbannen naar Pondicherry in India en vervolgens naar Saint-Denis op La Réunion. In 1947 besloot Frankrijk de banneling op te sluiten in een paleis in Nice, maar tijdens een stop in Suez wist hij te ontsnappen.
Abd el-Krim bleef in Egypte waar hij in 1963 Cairo overleed. Koning Faruk, die later zijn troon zou verliezen door de staatsgreep van nationalist Gamal Abdel Nasser, had hem asiel verleend.
De Riffijnen kwamen opnieuw in opstand in 1958 en 1961. Alweer vielen toen 8.000 slachtoffers.
De strijdzin van Abd el-Krim luidde: 'Wij willen vrij en onafhankelijk leven zodat niemand buiten Allah ons mag regeren!' Hij weigerde terug te keren naar Marokko dat in 1956 zijn onafhankelijk verwierf. De reden was dat de Franse troepen mochten handhaven tot 1963 en het land dus niet vrij was.
Mohammed V
EXTERNE LINKS
MOHAMMED ABDELKRIM EL KHATTABI
RIF REPUBLIEK
|
|
|
Pages: 1 of 1 De vergeefse strijd van de Berber Riffijnen
|
|
Last modified:
May 22, 2009, 10:51 AM
Contributed By:
Walter Vaerewijck
|
rating: 
|
|
 |
De vergeefse strijd van de Berber Riffijnen |
|
|
