| |
 |
Oorsprong Afrikaanse taal en woordenboek Nederlands-Afrikaans
Wens je een... vrijkamer?
|
|
AFRIKAANS EN OORSPRONG VAN DE TAAL
 De voorouders van de Afrikaners (Boers) zijn in hoofdzaak Nederlanders en Vlamingen, die in de 17de en 18de eeuw vooral tijdens de godsdienstoorlogen hun woongebied verlieten om een nieuw bestaan uit te bouwen in de Kaapkolonie.
Ook Duitsers en Fransen kwam de groep migranten versterken. Zij waren hugenoten (calvinisten). Vele van hun geloofsgenoten waren in 1562 in het katholieke Frankrijk vermoord. De beruchte Bartholomeusnacht 1572 vormde het bloedigste incident. De vervolgingen duurden tot 1598.
Velen vluchtten naar Noord-Amerika of in de 17de eeuw (al dan niet via Nederland) Zuid-Afrika, waar zij zoals in Franschhoek zich toelegden op de wijnbouw.
Duitsland, waar toen een grote armoede tot verhuizen aanspoorde, beleefde de Dertigjarige Oorlog (1618 - 1648).
In de Verenigde Provinciën leidde de Tachtigjarige oorlog (1568-1648) tot een strijd tegen de katholieke Spaanse hertog van Alva. In 1579 volgde de splitsing van de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden (nu België). Tot dan was Antwerpen de belangrijkste stad geweest van de provincie Brabant.
Pas op 6 april 1652 landde Jan Van Riebeeck in huidig Zuid-Afrika en stichtte hij voor de VOC (de in 1602 gestichte Vereenigde Oostindische Compagnie) de eerste Nederlandse nederzetting. Met van Riebeeck begon de geschreven geschiedenis van het nieuwe land.
De Nederlandse en Belgische kolonisten waren in de meerderheid. Zij kregen het gezelschap van veel Duitsers en Fransen die voor de VOC werkten. Zij werden er door hun werkgever toe verplicht om Nederlands te spreken. Zelfs hun namen werden meestal vernederlandst (voorbeeld Le Clerc werd De Klerk).
 Maleïers aangevoerd. Het Nederlands van toen kreeg leenwoorden uit de diverse talen waarmee de kolonisten omgang hadden: Engels, Maleis, Duits, Portugees, Arabisch en in mindere maten Khoi, San, Swahili, Xhosa, Zulu, Sotho en andere Bantu talen.
In 1740 begon de spreektaal een eigen leven te leiden. Intussen groeide een lokale vorm van het Nederlands, het Kaaps-Nederlands.
In Paarl legde de op 14 augustus 1875 gestichte 'Genootskap van Regte Afrikaners' de basis voor het 'Afrikaans'.
Leraar Arnoldus Pannevis wordt algemeen beschouwd als de geestelijke leider van het initiatief. In 1876 begon de publicatie van Die Afrikanse Patriot, die in 1095 vervangen werd door de nu nog bestaande 'Paarl Post'.
Medestichters waren Gideon Malherbe, CP Hoogenhout, 'dokter' DF du Toit, journalist DF du Toit (bijgenaamd Oom Lokomotief), zijn broer SJ du Toit (ook 'Totius' genoemd), August Ahrbeck, Petrus Malherbe en SG du Toit. Bijna een du Toit familie-initiatief dus.
De schrijftaal zou tot 1925 het Europese Nederlands blijven.
Tijdens de Britse bezetting werd het Engels opgelegd en na de Anglo-Boeroorlog zouden Engels en Afrikaans de twee enige officiële talen van het land worden.
Afrikaans is geenszins de taal van de apartheidsperiode. Een minderheid van de Afrikaans sprekers is blank. De meesten zijn kleurlingen (53%) en ook zowat 5% van de zwarte bevolking gebruikt Afrikaans als huistaal. Het was wel de taal van de kolonisator. In Namibia spreken nog velen Afrikaans. Hun aantal wordt geraamd op 80% van de bevolking, hoewel Engels daar de officiële taal is. Tot 1990 heette het land Zuid-West Afrika.
Afrikaanstalige meerderheden zijn te vinden in Noordkaap en Westkaap en het westelijke deel van Vrijstaat en Oostkaap). In het oostelijke deel van het land zijn veel Afrikaanstaligen te vinden in stedelijke centra, zoals Pretoria, Bloemfontein, Vereeniging, Welkom, Potchefstroom, Klerksdorp, Krugersdorp) en onder de landbouwbevolking.
Afrikaans heeft zelfs 'dialecten': Kaaps-Afrikaans (met invloed van het Maleis), Oorlangs (beïnvloed door Bantu talen en vooral gesproken door zwarten), Namibisch Afrikaans (beïnvloed door Duits, Engels en de Nama en Damara talen), Oranjerivier-Afrikaans (met invloed van de Hottentot taal), Oostgrens-Afrikaans (standaard Afrikaans).
Belangrijke verschillen met Nederlands zijn: werkwoorden worden nauwelijks vervoegd in het Afrikaans en de meeste werkwoorden kennen geen onvoltooid verleden tijd.
Meestal wordt de tegenwoordige vorm gebruikt. Ons 'zijn of hebben' wordt vervangen door 'het'. Voorbeeld: 'ik ben gegaan' wordt 'ek het gegaan'.
Afrikaners spreken met een dubbele ontkenning: hy het nie geslaap nie. Woorden hebben geen grammaticaal geslacht.
Een 'ij' wordt 'y'. Achteraan het woord is dat 'i' (waarschynlik). Onze 'sch' is 'sk' en onze 'ch' wordt 'g'. Tussen de klinkers wordt zij vervangen door een trema: hogeschool wordt hoër skool. Woorden eindigend op 'cht' of 'st' worden 'g' of 's':'lugtig' en 'lugpos' vervangen dus 'luchtig' en 'luchtpost'. Veel 'oo' klanken werden vervangen door 'eu': 'veur' in de plaats van 'voor'. 'Au' is veranderd in 'ou'. Zo werd 'blauw' hier 'blou(w)'.
Het Afrikaans bevat ook vele woorden voor dingen die vroeger niet bestonden. Daarom is een (ondergrondse 'metro' bijvoorbeeld een 'mol'.
In Zuid-Afrika spreken 6,5 miljoen mensen Afrikaans (vooral in het Westen) en voor 13 miljoen anderen is het de tweede taal. Wereldwijd zouden er 15 tot 20 miljoen Afrikaanstaligen zijn.
Emigranten zijn vooral te vinden in Londen, Vancouver, Toronto en andere delen van Canada, Verenigde Staten, Australia en Nieuw-Zeeland.
Nederlanders, Vlamingen, Surinamers en Afrikaners kunnen elkaar begrijpen. Traag praten en articuleren is wel vereist. Lezen is makkelijker. Enkele begrippen zijn wel erg ongewoon (zie woordenboek Nederlands-Afrikaans). Na Zulu en Xhosa is Afrikaans de derde meest gesproken taal van Zuid-Afrika.
Voorbeeld: Inleiding tot het Afrikaans in het Afrikaans:
Die taal Afrikaans is een van die elf amptelike tale van Suid-Afrika en word deur omtrent 6 miljoen persone as 'n eerste taal gebruik. Die taal het grootliks sy wortels in sewentiende-eeuse Nederlands, maar is deur talle ander tale beïnvloed, soos Engels, Maleis, Duits, Portugees, Arabies, Swahili, Xhosa, Zoeloe, Sotho en ander Afrika-tale.
Sowat een miljoen van Suid-Afrika se 6,5 miljoen Afrikaanstaliges is tweetalige moedertaalsprekers van Afrikaans en Engels. Daar is groot groepe Afrikaanstaliges in lande soos Namibia (146 000), die Verenigde Koninkryk (omtrent 100 000), Botswana (20 000), Australië (13 000), Nieu-Seeland (3 800) en Kanada (2 400).
(Bron Wikipedia - Afrikaans
Een logeerkamer in Zuid-Afrika heet een… vrykamer
De receptioniste is een ontvangsdame
Airconditioning wordt lugreëling
Wil je amusement dan vraag je vermaaklikheid
Annuleren staat voor kanselleer
Een aperitief is een aptytwekker
En dat neem je voor het avondmaal of nagmaal
Champagne is vonkelwyn
Ga je naar een cocktailparty dan is dat een skemerkelkie
En stopt je bus met een lekkeband, dan heeft ze een papwiel
Meer 'valse' woorden
Afrikaans: dagelijkse woorden en uitdrukkingen
Woordenboek Nederlands – Afrikaans
Samengesteld door Go Zuid Afrika
|
|
|
Pages: 1 of 1 Wens je een... vrijkamer?
|
|
Last modified:
November 27, 2004, 2:04 AM
Contributed By:
Walter Vaerewijck
|
rating: 
|
|
 |
Wens je een... vrijkamer? |
|
|
|
